Nederland moet de komende tien jaar tot wel 187 miljard euro investeren om zijn welvaart veilig te stellen. Gebeurt dat niet, dan dreigt koopkrachtverlies, verschraling van publieke voorzieningen en groeiende afhankelijkheid van buitenlandse technologie. Dat stelt oud-topman Peter Wennink in het gisteren gepresenteerde rapport ‘De route naar toekomstige welvaart’.
Volgens Wennink staat Nederland op een economisch kruispunt. Jarenlange voorspoed maskeerde structurele problemen, maar die komen nu onvermijdelijk aan de oppervlakte. De economie groeit te langzaam om stijgende kosten voor zorg, vergrijzing, defensie en energietransitie te dragen.
Groei te laag om voorzieningen te betalen
Waar Nederland minimaal 1,5 tot 2 procent economische groei nodig heeft, blijven de vooruitzichten steken rond 0,5 tot 0,9 procent. „Dat is onvoldoende om onze sociale zekerheid, zorg en koopkracht overeind te houden,” waarschuwt Wennink. Zonder ingrijpen verliezen huishoudens jaarlijks duizenden euro’s aan koopkracht of volgen harde bezuinigingen.
Productiviteit loopt vast
De kern van het probleem ligt volgens het rapport bij de stagnerende arbeidsproductiviteit. Nederland werkte jarenlang meer uren met meer mensen, maar investeerde te weinig in technologie en innovatie. Door vergrijzing is die strategie uitgeput. „We moeten slimmer gaan werken, niet harder,” stelt het rapport. Dat vereist grootschalige investeringen in machines, digitalisering, kennis en onderzoek.
Technologische afhankelijkheid groeit
Het rapport schetst ook een geopolitiek risico. Nederland en Europa raken steeds afhankelijker van China en de Verenigde Staten op cruciale terreinen als kunstmatige intelligentie, energie, defensie en medicijnen. „Wie technologisch niet meetelt, zit niet aan tafel – en wie niet aan tafel zit, staat op het menu,” aldus Wennink.
Focus op vier strategische domeinen
Om relevant te blijven moet Nederland zich volgens Wennink richten op vier sleutelgebieden: digitalisering en AI, veiligheid en weerbaarheid, energie- en klimaattechnologie en life sciences & biotechnologie. Niet door alles zelf te doen, maar door in Europa strategische niches te claimen.
Kritiek op bestuur en regelgeving
Opvallend scherp is de kritiek op de overheid. Trage vergunningverlening, complexe regels en risicomijdend bestuur blokkeren investeringen. Wennink pleit voor nationale regie, snellere besluitvorming en een krachtige investeringsstructuur onder directe verantwoordelijkheid van de minister-president.
‘Niet handelen is ook een keuze’
De conclusie van het rapport is duidelijk: uitstel vergroot de rekening voor toekomstige generaties. „De wil om te bouwen is er,” schrijft Wennink, „maar Nederland moet het ook weer mogen.” Het rapport legt de bal nadrukkelijk bij politiek en bestuur. De vraag is niet of er keuzes nodig zijn, maar of Nederland bereid is ze te maken.
