Het handelsakkoord tussen de Europese Unie en Zuid-Amerika ligt opnieuw onder vuur. Het Europees Parlement wil eerst een oordeel van het Europees Hof van Justitie, waardoor invoering van het Mercosur-verdrag mogelijk jaren wordt uitgesteld. Voor Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is dat een flinke politieke tegenvaller.
Parlement trapt op de rem
Het Europees Parlement stemde dinsdag voor een verzoek om het Europees Hof van Justitie te laten toetsen of het Mercosur-verdrag juridisch in orde is. Zolang die toets loopt, is invoering in principe niet mogelijk. Een dergelijke procedure kan één tot twee jaar duren, wat het akkoord effectief op pauze zet.
De stemming raakt de Europese Commissie op een gevoelig moment. Die ziet het verdrag als een belangrijk instrument om de economische banden buiten Europa te versterken en minder afhankelijk te worden van grootmachten als China en de Verenigde Staten.
Wat staat er op het spel bij Mercosur?
Het Mercosur-akkoord moet de handel tussen de EU en Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay stimuleren. Importheffingen gaan omlaag en procedures worden eenvoudiger. Europese bedrijven kunnen daardoor makkelijker producten als auto’s, medicijnen en textiel exporteren. In ruil daarvoor kan de EU goedkoper onder meer soja, rundvlees en suiker importeren, terwijl Zuid-Amerika beschikt over strategisch belangrijke grondstoffen.
Juist die landbouwcomponent ligt gevoelig. Boerenorganisaties en meerdere lidstaten vrezen oneerlijke concurrentie door goedkopere import.
Commissie zoekt naar uitweg
De Europese Commissie betreurt de stap van het Parlement en wil eerst in gesprek met Europarlementariërs en lidstaten. Volgens een woordvoerder bestaat formeel de mogelijkheid om het akkoord voorlopig in te voeren, nog voordat het Hof uitspraak doet. Dat zou echter lijnrecht ingaan tegen de wens van het Parlement en politiek zeer gevoelig liggen.
De uiteindelijke, definitieve stemming over het verdrag stond voor later dit jaar gepland, maar wordt nu uitgesteld tot na het rechterlijk oordeel. De uitslag van dinsdag geldt daarom als een belangrijke graadmeter voor de steun in het Parlement.
Verdeeld Europa, felle reacties
Vorige week sprak een meerderheid van de EU-lidstaten zich nog uit vóór het verdrag. Frankrijk, Polen, Hongarije, Ierland en Oostenrijk stemden tegen en wijzen op risico’s voor hun landbouwsector.
In Duitsland noemde bondskanselier Friedrich Merz de beslissing “betreurenswaardig” en waarschuwde hij voor uitstel in een geopolitiek onrustige wereld. Volgens hem moet Europa juist vaart maken met handelsakkoorden.
In het Europees Parlement lopen de meningen eveneens uiteen. BBB-Europarlementariër Jessika van Leeuwen spreekt van een noodzakelijke stap om juridische zekerheid te krijgen. VVD’er Bart Groothuis is juist fel kritisch: volgens hem zet Europa zichzelf buitenspel en dreigt het zich te isoleren door angst en verkeerde informatie.
Onzekere toekomst voor het akkoord
Voorlopig blijft het Mercosur-verdrag in de wachtkamer. Terwijl Von der Leyen het akkoord recent nog presenteerde als “een sterke boodschap aan de wereld”, lijkt de politieke realiteit in Brussel weerbarstiger. Of de Europese Commissie kiest voor een tijdelijke invoering of zich schikt naar het tempo van de rechter, wordt de komende weken duidelijk. Eén ding staat vast: de discussie over Mercosur is nog lang niet voorbij.
