Het bekende roze rijbewijspasje krijgt er de komende jaren een digitale broer bij. Door nieuwe Europese regels moet het mogelijk worden om je rijbewijs rechtstreeks op je smartphone te gebruiken. Maar de plannen gaan verder dan alleen een digitaal pasje. Ook voor beginnende bestuurders, 17-jarigen en mensen die in het buitenland een zware verkeersovertreding begaan verandert er het nodige.

De nieuwe Europese rijbewijsregels zijn inmiddels definitief vastgesteld. De EU-landen moeten de komende jaren hun nationale wetgeving aanpassen. Voor Nederlandse automobilisten zullen de veranderingen daardoor stap voor stap zichtbaar worden.

Rijbewijs in een digitale wallet

De opvallendste verandering is het mobiele rijbewijs. Uiterlijk eind 2030 moet er in de Europese Unie een uniform digitaal rijbewijs beschikbaar zijn.

Het rijbewijs kan worden opgeslagen in een digitale identiteitswallet op de smartphone. Daarmee moet een bestuurder zich bijvoorbeeld tegenover de politie of een autoverhuurbedrijf kunnen identificeren.

De RDW werkt in Nederland al aan de techniek hiervoor en voert testen uit met andere Europese landen. Een belangrijk uitgangspunt is dat het digitale rijbewijs niet alleen in Nederland, maar ook over de grens gecontroleerd en geaccepteerd kan worden.

Daarbij hoeft niet altijd alle informatie uit het rijbewijs te worden gedeeld. Via een digitale wallet kunnen in bepaalde situaties alleen de gegevens worden verstrekt die daadwerkelijk nodig zijn.

Het plastic rijbewijs verdwijnt niet

Wie liever een fysiek rijbewijs gebruikt, hoeft zich geen zorgen te maken. Het plastic pasje blijft bestaan.

EU-burgers houden het recht om een fysiek exemplaar aan te vragen, ook wanneer het mobiele rijbewijs uiteindelijk de standaard wordt. Dat kan bijvoorbeeld handig zijn voor mensen zonder geschikte smartphone of voor reizen buiten de Europese Unie.

Voor rijbewijzen voor personenauto’s en motorfietsen geldt volgens de nieuwe Europese regels in beginsel een geldigheidsduur van 15 jaar. Lidstaten kunnen onder bepaalde omstandigheden afwijkende regels toepassen.

Strengere aandacht voor beginnende bestuurders

De EU voert daarnaast gemeenschappelijke regels in voor beginnende automobilisten. Er komt een proeftijd van minimaal twee jaar nadat iemand voor het eerst zijn rijbewijs heeft gehaald.

Tijdens deze periode moet er extra aandacht zijn voor ernstige verkeersovertredingen. De regels voorzien onder meer in strengere behandeling van rijden onder invloed van alcohol of drugs.

Het doel hiervan is vooral het terugdringen van het relatief hoge ongevalsrisico onder jonge en onervaren bestuurders.

Vanaf 17 jaar begeleid rijden

Ook begeleid rijden wordt verder Europees geregeld. Jongeren kunnen vanaf hun 17e onder begeleiding rijervaring opdoen.

Nederland kent met 2toDrive al een systeem waarbij jongeren vanaf 17 jaar na het behalen van hun rijbewijs met een coach mogen rijden. Door de nieuwe regels ontstaat hiervoor een breder Europees kader.

Ook voor bepaalde categorieën beroepschauffeurs komen mogelijkheden om op jongere leeftijd onder begeleiding ervaring op te doen.

Rijverbod kan je over de grens achtervolgen

Een andere belangrijke verandering is minder zichtbaar, maar mogelijk ingrijpender.

De EU wil voorkomen dat iemand na een ernstige verkeersovertreding in het ene EU-land simpelweg in andere lidstaten kan blijven rijden. Daarom komen er regels voor de wederzijdse erkenning van bepaalde rijontzeggingen.

Het gaat daarbij om ernstige overtredingen, zoals rijden onder invloed, zeer forse snelheidsovertredingen en verkeersovertredingen waarbij iemand overlijdt of ernstig gewond raakt.

Een zware overtreding tijdens een vakantie in een ander EU-land kan daardoor uiteindelijk ook gevolgen krijgen voor de rijbevoegdheid in het land waar het rijbewijs is afgegeven.

Rijexamen wordt aangepast aan het verkeer van nu

Ook de opleiding en examens worden gemoderniseerd. Er moet meer aandacht komen voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals fietsers en voetgangers.

Onderwerpen zoals de dode hoek, afleiding door mobiele telefoons, rijhulpsystemen en het veilig openen van een portier krijgen nadrukkelijker een plek binnen de Europese eisen.

Voor Nederland is vooral de harmonisatie interessant. Veel rijbewijsregels bestaan hier al in een bepaalde vorm, maar worden nu steeds meer onderdeel van één Europees systeem.

Wanneer staat het rijbewijs daadwerkelijk op je telefoon?

Wie nu zijn portemonnee thuislaat, kan nog niet simpelweg een afbeelding van zijn rijbewijs op zijn telefoon laten zien. Het officiële mobiele EU-rijbewijs moet technisch controleerbaar en beveiligd worden en aan Europese standaarden voldoen.

De RDW verwacht dat het digitale rijbewijs rond 2030 werkelijkheid kan worden. De Europese Commissie werkt ondertussen verder aan de technische regels die nodig zijn om het systeem in alle lidstaten te laten functioneren.

Het uiteindelijke doel is duidelijk: één rijbewijs dat digitaal kan worden meegenomen en in de hele Europese Unie kan worden gecontroleerd.

Het roze pasje verdwijnt daarmee niet. Maar voor veel automobilisten zou het over een paar jaar zomaar iets kunnen worden dat steeds vaker thuisblijft.