Het kabinet erkent dat de timing van het bezoek van koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Jetten aan president Trump ongemakkelijk is. Tegelijkertijd ziet het kabinet voordelen in deze ontmoeting die begin volgende week in Washington plaatsvindt, aldus vicepremier Yesilgöz.
Tijdens een wekelijkse persconferentie verving Yesilgöz Jetten, die reeds naar de Verenigde Staten is afgereisd. Ze wilde niet ingaan op mogelijke discussies binnen het kabinet over het bezoek. “Iedereen ziet het ongemak van de afgelopen weken”, aldus haar diplomatieke reactie, waarbij ze verwijst naar de gespannen internationale situatie.
Het driedaagse bezoek van het koninklijk paar aan de Verenigde Staten wekt opzien, vooral door de uitnodiging van Trump om bij hem te logeren. Een overnachting in het Witte Huis is ongebruikelijk; voormalig koningin Beatrix heeft daar bijvoorbeeld nooit geslapen.
Ongebruikelijke omstandigheden
Critici vragen zich af of koning Willem-Alexander dit bijzondere verzoek had moeten afwijzen, gezien de militaire conflicten in de wereld en Trumps controversiële houding tegenover Europa. De uitnodiging voor de logeerpartij komt voort uit een eerdere ontmoeting, waarbij Trump in juni hoogstpersoonlijk verbleef op paleis Huis ten Bosch tijdens de NAVO-top in Den Haag.
Premier Jetten, die enkel voor het diner is uitgenodigd, heeft de afgelopen weken vragen gekregen over het bezoek. Hij benadrukte dat de reis lang voor deze spanningen was gepland en dat er ook andere Amerikaanse staten bezocht worden. Daarnaast maken ook Nederlandse bedrijven deel uit van de delegatie, wat het bezoek extra benadrukt. “Er speelt veel meer dan alleen deze oorlog”, zei Jetten begin april.
De meeste politieke partijen steunen het bezoek. D66, VVD, PVV en CDA wijzen op het belang van de Verenigde Staten als belangrijke bondgenoot binnen de NAVO. GroenLinks-PvdA, traditioneel ook kritisch naar Trump, steunt het eerder gemaakte afspraak. Kamerlid Piri stelde dat het moeilijk is om dit bezoek nu nog af te zeggen. Alleen de oppositiepartijen Denk en de Partij voor de Dieren pleiten voor afzegging van het bezoek.
Partij voor de Dieren-leider Ouwehand heeft vorige week gevraagd of Jetten het bezoek niet kan annuleren. “In een tijd waarin Trump dreigt de Iraanse beschaving te vernietigen, is het ongepast dat onze premier en het koninklijk paar naar hem afreizen om samen te werken”, aldus Ouwehand.
Dinsdag was er intern onduidelijkheid onder ambtenaren over de doorgang van het bezoek, gezien Trumps uitspraak over Iran. Inmiddels is er echter een staakt-het-vuren tot stand gekomen, wat het risico voor de reis lijkt te verlagen.
Waardevolle kansen
Het kabinet benadrukt vooral de kansen die het bezoek biedt. Yesilgöz spreekt meermaals over de “waardevolle” aspecten van de ontmoeting. Nederland kan direct in gesprek gaan met Trump en zijn inzet tonen, bijvoorbeeld in de context van de veiligheid van de Straat van Hormuz. Yesilgöz voegde toe dat het belangrijk is dat Nederland een concrete bijdrage presenteert.
Hoewel Yesilgöz zich niet zorgen maakt over ongemakkelijke situaties, is het wel te verwachten dat Trump na de gesprekken zijn mening op sociale media zal delen. Dit risico noemt ze geen probleem, maar eerder een feit: “Dat gaat gewoon gebeuren.”
